Leo Congert 1943–2026
Portret van Leo Congert: een lachende man met grijs haar en een ronde bril, in een rood-wit geruit overhemd en een bruine bodywarmer, voor een groene haag.
Leo Congert, 2021

In memoriam

Leo Congert

Hengelo, 20 januari 1943Borne, 22 september 2026

Heemkundige in Borne, samensteller van tentoonstellingen en, zoals zijn vereniging hem noemde, de man van de fotobewerking.

“De herinneringen aan hem zullen wij met ons meedragen.”Uit de rouwkaart
I

Levensloop

Leo Congert werd op 20 januari 1943 geboren in Hengelo.1 In 1949 zat hij daar op de Willemschool, in een klas met vijftig leerlingen, zo vertelde hij later.10 Hij was werktuigbouwkundige en werkte tot 2008 als fibre stress engineer bij Plasticon Composites.21,22 Hij woonde in Borne.21

In de jaren daarna zette hij zich in voor de geschiedenis van Borne. Bij de Heemkundevereniging Borne was hij lid van de werkgroep exposities en educatie.15 Hij zocht oude foto’s en tekeningen op, scande en herstelde ze en maakte ze weer bruikbaar: voor het verenigingsblad Boorn & Boerschop, voor de boeken van Hans Leuverink en voor grote tentoonstellingspanelen.3,5,15,22 In het verenigingsblad heette hij in 2014 kortweg de man van de fotobewerking.4

Tussen 2009 en 2021 werkte hij mee aan tentoonstellingen over de groei van Borne, de boerderijen, de textielfabriek van Spanjaard, de school van vroeger, de Bornse kerken en Boris, de mammoet van Borne. Hij hield van oude kaarten.22

Leo Congert overleed op 22 september 2026 in Borne.1

II

Hart voor Borne

Een overzicht van de projecten van de Heemkundevereniging Borne waarbij de naam van Leo Congert in de bronnen staat, van 2009 tot 2021. Het overzicht is niet volledig.

  1. 2009

    Borne op de kaart

    Tuin van het Bussemakerhuis · 28 augustus – 13 september 2009

    In de tuin van het Bussemakerhuis stelde Leo een reeks platen tentoon die lieten zien hoe Borne zich in de loop der tijd had ontwikkeld. Wethouder Nico Lansink Rotgerink opende de expositie tijdens het Melbuul’nweekend.

    Bron: 2

  2. 2013–14

    Fotobewerking voor Boorn & Boerschop en boeken

    Heemkundevereniging Borne

    In het verenigingsblad stond zijn naam onder de artikelen: fotobewerking m.m.v. Leo Congert (december 2013) en Fotobewerking op pagina 18: Leo Congert (december 2014). Ook voor de boeken van Hans Leuverink scande en herstelde hij oude foto’s en tekeningen.

    Bronnen: 3, 5, 22

  3. 2014

    Boerderijen komen tot leven

    Het Dijkhuis, de bibliotheek en een winkel aan de Nieuwe Kerkstraat · geopend op 16 mei 2014

    Een tentoonstelling over Bornse boerderijen, ontstaan bij het Historisch Informatie Punt in het Kulturhus. In de werkgroep had ieder een eigen taak. Annemie Mulders-Gordijn schreef erover:

    “Leo is de man van de fotobewerking.”

    Leo en Annemie fotografeerden het materiaal, drukten foto’s af en werkten samen aan de vormgeving van de panelen. In de expositieruimte presenteerde Leo ook kalenders met pentekeningen van Willem Peters; de opbrengst ging naar de Maag Lever Darm Stichting.

    Bronnen: 4, 5

  4. 2014

    Huize Lidwina, Zenderen

    Herdenking · dinsdag 23 september 2014

    Zeventig jaar nadat Huize Lidwina in Zenderen door de Duitsers was opgeblazen, werd dat herdacht. In een tent tegenover het monument was op informatieborden die Leo had samengesteld de volledige geschiedenis van het verzet en de overval te lezen.

    Bron: 5

  5. 2016

    Spanjaard in beeld

    Het Dijkhuis · Spanjaardweek 2016

    Voor de Spanjaardweek richtte de Heemkundevereniging in het Dijkhuis een expositie in over de geschiedenis van de textielfabriek van Spanjaard. Leo bracht met een dertigtal panelen de ontwikkeling van de fabriek, de verschillende afdelingen en de producten in beeld.

    Bron: 6

  6. 2017

    De school van toen

    Leegstaand pand aan de Stationsstraat · voorjaar 2017

    In een leegstaand pand aan de Stationsstraat, beschikbaar gesteld door woningcorporatie Welbions, richtten Leo en Frank Mars een schoolklas uit de jaren vijftig in: houten schoolbankjes met het inktpotje in het tafelblad, het schoolbord met krijtjes, een telraam en schoolplaten uit de collectie van de vereniging, die er zo’n tweehonderd had. Voor oudere bezoekers was het een feest der herkenning.

    Leo zat zelf in 1949 op de Willemschool in Hengelo. Hij wist nog precies hoe het telraam werkte:

    “Zo leerde je vroeger tellen. Eerst van 1 tot 10, later ook tot uiteindelijk 100.”

    Artikel en radio-interview bij Oost (9 juni 2017)

    Bronnen: 7, 8, 9, 10

    Twee mannen zitten aan een houten schoolbank met inktpotjes; rechts Leo Congert in een donkere gestreepte trui. Aan de wand hangt een oude schoolplaat.
    Leo Congert (rechts) in de ingerichte schoolklas, 2017.
  7. 2017

    Achter de kerkdeuren van…

    Stationsstraat 16 · zomer 2017

    Na de schoolklas volgde aan de Stationsstraat 16 een tentoonstelling die een kijkje gaf achter de Bornse kerkdeuren. Leo stelde die samen met Frank Mars.

    Bronnen: 10, 11

    Leo Congert (links) en een andere man staan bij een glazen vitrine; op de achtergrond een zwart kazuifel met een geborduurde engel, kelken en een schilderij in een houten lijst.
    Leo Congert (links) tussen kerkelijke voorwerpen.
  8. 2017

    Boris van Borne

    Stationsstraat 16 · geopend op zaterdag 26 augustus 2017, tijdens de Melbuul’ndagen

    In 1996 werden bij de Bornsebeek de botten van een mammoet gevonden: Boris. Toen tijdens de Melbuul’ndagen het grote kunstwerk van Boris werd onthuld, wijdde de Heemkundevereniging een tentoonstelling aan de vondst: de vindplaats, de mensen die erbij betrokken waren en wat er met de botten was gebeurd. TwentseWelle leende de originele botten uit; kunstenaar Patrick Josso, de ontwerper van de grote Boris in de Scholtenshof, stelde een klein model beschikbaar.

    Leo was de samensteller en richtte de tentoonstelling in met leden van het bestuur. BorneBoeit schreef: Alle lof voor Leo Congert en leden van het bestuur.

    Bronnen: 12, 13, 14

  9. 2021

    Textielverleden in de etalages

    Etalages van Bornse winkels · vanaf Pasen 2021 · De Rode Draad, Twents Textiel Festival 2021

    Maandenlang zocht Leo in het archief naar oude foto’s over de textielgeschiedenis van Borne. Hij nam contact op met het Joods Museum in Amsterdam, het gemeentearchief van Borne en oud-werknemers uit de textielindustrie. Veel foto’s waren oud en hadden een te lage resolutie voor de panelen van 60 bij 40 centimeter.

    “Ik ben trots op het resultaat van de oude foto van de Cinderella lakens uit het gemeentearchief. Het is mij gelukt om deze bruikbaar te maken.”

    Vanaf Pasen 2021 hingen zo’n twintig genummerde borden in de etalages van Bornse winkels. Samen vormden ze een wandelroute, met een speurtocht voor kinderen. Het was de bijdrage van de Heemkundevereniging aan De Rode Draad en het textielfestival van 2021. Daarna maakte Leo een tweede serie fotopanelen voor de etalages, over de fabriek van Spanjaard, de directeursvilla’s, de sluiting en sloop van de fabriekshallen en de nieuwe woonwijk.

    Bronnen: 15, 16, 17, 18, 19, 20

    Leo Congert in een blauw trainingsjack staat naast een vrouw die een affiche van het Twents Textiel Festival 2021 vasthoudt, voor een groot bord met de naam Het Spanjaard.
    Leo Congert (rechts) bij Het Spanjaard, 2021. Foto: BorneBoeit
III

In beeld

Leo bij zijn werk voor de Heemkundevereniging. Klik op een foto voor een grotere weergave.

Leo Congert houdt lachend een affiche vast met de tekst ‘Twents Textiel Festival 2021 – Alles draait om textiel’ en een afbeelding van een bronzen penning met een weefgetouw.
Twents Textiel Festival, 2021
Leo Congert (rechts) en een andere man zitten aan een houten schoolbank uit de jaren vijftig.
De school van toen, 2017
Leo Congert (links) en een andere man bij een vitrine met kerkelijke voorwerpen.
Tussen kerkelijk erfgoed
Leo Congert naast een vrouw met een textielaffiche, voor het bord van Het Spanjaard.
Bij Het Spanjaard, 2021 Foto: BorneBoeit
Vijf mannen voor een pand met grote ramen; Leo Congert, tweede van links, geeft een van hen een hand.
Leo Congert (tweede van links)
Leo Congert wijst naar een oude schoolwandkaart aan een witte muur.
Bij een oude schoolkaart
IV

Oude kaarten

Handgekleurde wereldkaart van Blaeu uit 1649, met de continenten in pastelkleuren, zeilschepen op zee, twee poolkaarten onderin en een rand met medaillons van planeetgoden, de elementen, de seizoenen en de zeven wereldwonderen.
Nova totius terrarum orbis geographica ac hydrographica tabula, wereldkaart van Blaeu, 1649. Klik om te vergroten. Bron: Wikimedia Commons, publiek domein

Leo hield van oude kaarten, zoals die van de Amsterdamse kaartmakers Blaeu, die in 1649 het Toonneel der Steden uitgaven.22 In 2009 liet hij met Borne op de kaart in de tuin van het Bussemakerhuis zien hoe Borne in de loop der tijd was gegroeid.2

De wereldkaart op deze pagina is ondertekend auct: Guiljelmo Blaeuw: Willem Blaeu. Wie zelf wil grasduinen in oude kaarten van Nederland, vindt een overzicht van websites bij Dutch Genealogy.24

Detail van de kaart: de Noordzee, Scandinavië, de Britse eilanden en het noorden van Europa, met een zeilschip in de Atlantische Oceaan.
Detail: de Noordzee en Noordwest-Europa. Bron: Wikimedia Commons, publiek domein
V

In het nieuws

Lokale media schreven regelmatig over zijn werk. De artikelen en foto’s zijn eigendom van de oorspronkelijke media; de links hieronder leiden naar de originele pagina’s.

VI

Herinneringen

Leo Congert gaf oude foto’s een tweede leven. Dankzij zijn werk konden inwoners van Borne, jong en oud, hun geschiedenis weer zien: in een schoolklas uit de jaren vijftig, in de etalages van de winkels, in de vitrine met de botten van Boris.

Afscheid Volgens de rouwkaart is er gelegenheid om afscheid te nemen en te condoleren op dinsdag 29 september 2026, van 10.30 tot 11.30 uur, in het crematorium te Usselo. Deze website heeft geen condoleanceregister; condoleances verlopen via de weg die op de rouwkaart staat.